Di sản hơn 800 năm giữa lòng làng biển

Tọa lạc trên khu đất rộng gần 10.000m², cách biển Hải Tiến khoảng 800m, đền thờ Đức Thánh Cả ở Tiền Thôn là một trong những công trình tín ngưỡng tiêu biểu của vùng duyên hải Thanh Hóa. Ngôi đền được xây dựng từ cuối thế kỷ XII, đến nay đã trải qua hơn 800 năm tồn tại, vẫn giữ được vẻ cổ kính, uy nghiêm.

ảnh khai thác lại

Năm 1997, đền được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật quốc gia, khẳng định giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật. Không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng, ngôi đền còn là biểu tượng gắn kết cộng đồng cư dân ven biển – nơi gửi gắm niềm tin, lòng tri ân và cả khát vọng bình yên, no ấm.

Tô Hiến Thành – bậc đại thần mẫu mực của triều Lý

Tô Hiến Thành (1102 – 1179) là danh nhân lịch sử kiệt xuất, phụng sự qua ba triều vua nhà Lý. Ông nổi tiếng là người cương trực, thanh liêm, có tầm nhìn và tài năng xuất chúng.

Trong sự nghiệp võ công, ông cùng triều đình dẹp loạn, mở mang bờ cõi, góp phần củng cố vị thế quốc gia Đại Việt, buộc nhà Tống phải công nhận vào năm 1164. Trên cương vị đại thần phụ chính, ông để lại dấu ấn sâu sắc về tài trị quốc và đức độ, đặc biệt là những đóng góp trong khai hoang, lấn biển tại nhiều vùng ven biển, trong đó có Thanh Hóa.

Chính bởi công lao và nhân cách lớn lao ấy, nhân dân nhiều nơi lập đền thờ ông. Tại Hoằng Tiến, người dân tôn ông là Đức Thánh Cả, Sát Hải Đại Vương – vị Thành hoàng che chở cho cuộc sống ngư dân bao đời.

Kiến trúc cổ kính, lưu giữ giá trị nguyên bản

Theo thần phả địa phương, đền được xây dựng theo kiểu kiến trúc chữ “Vương”, gồm 3 gian 2 chái, với các hạng mục tiền đường, trung đường và hậu cung. Đây là kiểu kiến trúc đặc trưng của đền miếu thời Lý – Trần.

Ảnh khai thác

Điểm đặc biệt của di tích là đến nay vẫn còn lưu giữ 26 đạo sắc phong qua các triều đại, cùng hệ thống chạm khắc tinh xảo, thể hiện trình độ thủ công mỹ nghệ cao của cha ông xưa.

Qua nhiều lần tôn tạo, đền vẫn giữ được hồn cốt cổ kính, hài hòa giữa không gian linh thiêng và cảnh quan tự nhiên với cây cổ thụ, cổng đá, cầu đá… tạo nên một quần thể di tích vừa trang nghiêm, vừa gần gũi.

Lễ Kỳ phúc – nơi hội tụ truyền thống và niềm tin

Hằng năm, vào dịp đầu tháng Hai âm lịch, đặc biệt từ mùng 5 đến mùng 7, nhân dân xã Hoằng Tiến lại long trọng tổ chức Lễ hội Kỳ phúc tại đền.

                               Hình ảnh rước kiệu của lễ kỳ phúc năm 2025

Đây không chỉ là dịp tưởng nhớ công lao Đức Thánh Cả mà còn là không gian tái hiện sinh động đời sống văn hóa dân gian của cư dân vùng biển. Phần lễ với các nghi thức tế thần, rước kiệu trang nghiêm; phần hội sôi nổi với nhiều trò chơi truyền thống như đánh đu, cờ tướng, thi gói bánh chưng, đi cầu khỉ… thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Năm 2026 là năm đầu tiên xã Hoằng Tiến được hình thành sau khi sáp nhập các đơn vị Hoằng Hải, Hoằng Yến, Hoằng Trường và Hoằng Tiến cũ. Vì vậy, Lễ Kỳ phúc năm nay càng mang ý nghĩa đặc biệt – là dịp để cộng đồng thêm gắn kết, cùng hướng về cội nguồn và xây dựng đời sống văn hóa mới trên nền tảng truyền thống. kế thừa và phát huy những hoạt động của các năm trước, lễ kỳ phúc tại đền thờ Tô Hiến Thành năm nay, ngoài phần lễ, phần hội sẽ có nhiều trò chơi dân gian hứa hẹn  hấp dẫn.

Giữa dòng chảy hiện đại, đền thờ Đức Thánh Cả vẫn lặng lẽ gìn giữ những lớp trầm tích văn hóa hơn 8 thế kỷ. Không chỉ là điểm đến tâm linh, nơi đây còn là “trường học sống” về lịch sử, về lòng yêu nước và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

Trước thềm Lễ Kỳ phúc, mỗi người dân Hoằng Tiến hôm nay thêm tự hào về quê hương mình – nơi có một di sản quý báu, nơi quá khứ và hiện tại gặp nhau trong nhịp sống bền bỉ của một vùng đất ven biển đang vươn mình phát triển.

Lễ hội đang đến gần – và hơn bao giờ hết, đền Đức Thánh Cả lại trở thành điểm hội tụ của niềm tin, của truyền thống và của khát vọng tương lai./.