ảnh sưu tầm

Từ xa xưa, nơi đây từng là thương cảng sầm uất – dòng sông Lạch Trường (Y Bích) đón những chuyến thuyền giao thương tấp nập. Dấu tích của một thời hưng thịnh vẫn còn được lưu giữ qua những hiện vật khảo cổ quý giá, minh chứng cho bề dày lịch sử của vùng đất.

Không chỉ vậy, Lạch Trường còn là “địa chỉ đỏ” ghi dấu chiến công oanh liệt ngày 05/8/1964 của Hải quân Nhân dân Việt Nam. Bia Chiến thắng trận đầu Hải quân Việt Nam hôm nay không chỉ là một công trình tưởng niệm, mà còn là nơi nhắc nhớ về tinh thần quả cảm, ý chí kiên cường của quân và dân ta giữa sóng gió chiến tranh.

Đi sâu vào không gian văn hóa – tâm linh, du khách sẽ bắt gặp một quần thể kiến trúc giàu bản sắc: từ Chùa Bụt linh thiêng gắn với tín ngưỡng thờ Cá Ông của ngư dân, đến Phủ Mẫu Hòn Bò mang đậm màu sắc tín ngưỡng thờ Mẫu, hay Nhà Linh Lạch Trường – nơi gửi gắm những ước nguyện bình an. Tất cả hòa quyện, tạo nên đời sống tinh thần phong phú, đậm đà bản sắc biển.

Dưới chân núi, Đền thờ Tô Hiến Thành hiện lên như điểm tựa tâm linh của ngư dân. Hình ảnh Tô Hiến Thành – bậc danh thần thanh liêm, chính trực – không chỉ là biểu tượng lịch sử, mà còn là niềm tin gửi gắm trước mỗi chuyến vươn khơi.

Bao quanh quần thể ấy là vẻ đẹp thiên nhiên kỳ thú của Núi Hòn Bò và bãi đá Râu Rồng – nơi những khối đá nhấp nhô giữa sóng biển tạo nên khung cảnh vừa hùng vĩ, vừa thơ mộng, như một bức tranh sống động của biển cả.

 Lạch Trường vì thế không chỉ là một điểm đến. Đó là hành trình – nơi du khách có thể lắng nghe lịch sử, cảm nhận văn hóa và tìm thấy sự bình yên giữa không gian biển trời rộng mở.

CÙNG KHÁM PHÁ  CỤ THỂ VỀ  KHU DU LỊCH VĂN HÓA TÂM LINH LẠCH TRƯỜNG

 Ngay bên phải cổng là Bia Chiến thắng trận đầu Hải quân Việt Nam anh hùng.

                                          Cổng vào Chùa Bụt  ( Ảnh Khai thác)

* Bia Chiến thắng trận đầu – bản hùng ca giữa cửa biển Lạch Trường

Giữa không gian khoáng đạt của cửa biển Lạch Trường, nơi giao hòa giữa núi, sông và biển cả, Bia Chiến thắng trận đầu Hải quân Việt Nam sừng sững như một dấu son lịch sử – nơi quá khứ hào hùng vẫn còn vang vọng trong từng nhịp sóng.

Bia Chiến thắng trận đầu Hải quân  nhân dân Việt Nam anh hùng ngay phía tay phải đi vào ( ảnh khai thác)

Vùng đất này từ lâu đã mang vị thế đặc biệt: phía sau là dãy núi Linh Trường như bức bình phong vững chãi, phía trước là biển rộng mênh mông, xung quanh là các điểm đảo, ghềnh đá như Hòn Bò, Hòn Hài, Hòn Sụp, xa hơn là đảo Nẹ. Chính địa thế “kín gió, vững thế” ấy đã khiến Lạch Trường không chỉ là cửa biển trù phú, mà còn giữ vai trò chiến lược quan trọng về quốc phòng – an ninh suốt nhiều thời kỳ.

Mùa hè năm 1964, khi chiến tranh leo thang ra miền Bắc, nơi đây trở thành một trong những trọng điểm đánh phá của không lực Hoa Kỳ. Đỉnh điểm là ngày 05/8/1964, hàng chục lượt máy bay từ Hạm đội 7 ồ ạt tấn công các mục tiêu ven biển, trong đó có Lạch Trường.

Trong hoàn cảnh không cân sức, Hải quân Nhân dân Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với lực lượng địa phương và Nhân dân các xã ven biển nhanh chóng lập thế trận, kiên cường chiến đấu. Những ngư dân chân chất ngày thường bám biển mưu sinh, khi Tổ quốc cần đã trở thành chiến sĩ, cùng chung tay giữ biển.

Với tinh thần mưu trí, dũng cảm, quân và dân ta đã bắn rơi 2 máy bay Mỹ ngay trên vùng biển Lạch Trường, góp phần làm nên chiến thắng vang dội ngày 05/8/1964 – chiến thắng mở đầu cho cuộc đấu tranh chống chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ.

54 cán bộ, chiến sĩ Hải quân đã anh dũng hy sinh tại vùng biển này. Sự hy sinh ấy không chỉ làm nên chiến công, mà còn kết tinh thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, của ý chí kiên cường và lòng yêu nước bất diệt.

Để ghi nhớ chiến công oanh liệt đó, năm 2015, Bia Chiến thắng trận đầu Hải quân Việt Nam được xây dựng với hình tượng cánh buồm vươn ra biển lớn. Trên thân bia là hình bánh lái tàu – biểu trưng cho bản lĩnh làm chủ biển khơi của lực lượng Hải quân Việt Nam.

Ngày nay, nơi đây không chỉ là điểm tham quan, mà còn là “địa chỉ đỏ” – nơi mỗi du khách khi dừng chân đều có thể cảm nhận sâu sắc hơn về một thời lửa đạn, về giá trị của hòa bình và niềm tự hào dân tộc.

 Đứng trước bia chiến thắng, nghe sóng biển vỗ, ta như thấy lịch sử không hề xa xôi – mà đang hiện hữu, sống động giữa đất trời Lạch Trường.

Chùa Bụt – chốn bình yên nơi cửa biển Lạch Trường

Trong hành trình về với không gian văn hóa – tâm linh Lạch Trường, Chùa Bụt hiện lên như một điểm dừng chân đặc biệt – nơi hội tụ giữa tín ngưỡng dân gian, Phật giáo và đời sống tinh thần của cư dân vùng biển qua nhiều thế hệ.

Theo ký ức của các bậc cao niên, chùa có nguồn gốc từ khoảng cuối thế kỷ XIV – đầu thế kỷ XV. Trải qua những biến động của lịch sử và chiến tranh, ngôi chùa cổ không còn tồn tại nguyên vẹn. Tuy nhiên, từ lòng mong mỏi gìn giữ nét văn hóa truyền thống, người dân địa phương đã chung tay phục dựng chùa tại vị trí mới – một không gian phù hợp hơn, vừa đảm bảo yếu tố tâm linh, vừa gắn với định hướng phát triển du lịch.

Từ năm 2018, chùa được quy hoạch xây dựng trong quần thể văn hóa – du lịch tâm linh Hòn Bò – Lạch Trường, trên thế đất “tựa sơn hướng thủy”: lưng tựa Núi Hòn Bò, mặt hướng ra cửa biển – nơi hội tụ dòng chảy của sông Mã, sông Cung và biển Đông. Chính vị trí ấy đã tạo nên một không gian rộng mở, khoáng đạt nhưng vẫn giữ được vẻ thanh tịnh vốn có của chốn thiền môn.

Về kiến trúc, Chùa Bụt mang dáng dấp riêng: sự kết hợp hài hòa giữa phong cách Phật giáo phương Nam và kiến trúc truyền thống của chùa Việt. Công trình được bố trí hai tầng rõ rệt: tầng một là giảng đường, nơi tôn trí Đức Phật Thích Ca Mâu Ni trong tư thế tĩnh tọa; tầng hai là không gian Tam bảo trang nghiêm, thờ chư Phật và các vị đệ tử hộ trì chính pháp.

Phía trước chùa là lầu chuông, lầu trống cân xứng, tạo nên tổng thể kiến trúc hài hòa. Nổi bật giữa không gian là tượng Phật Tổ Như Lai cao hơn 7 mét trong tư thế ban phúc – biểu tượng cho ước nguyện về sự bình an, an lạc trong cuộc sống.

Một điểm nhấn giàu cảm xúc khác là khu Hồ Mẫu Tử bên phải chùa, nơi tôn trí hình tượng Quan Thế Âm Bồ Tát Nam Hải. Hình ảnh Bồ Tát trong trang phục bạch y, tay cầm bình cam lồ và nhành dương liễu như một lời gửi gắm: che chở, dẫn dắt và đồng hành cùng những người con của biển trong mỗi chuyến ra khơi.

Ngày nay, Chùa Bụt không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của Nhân dân địa phương, mà còn là điểm dừng chân ý nghĩa trong hành trình khám phá Lạch Trường. Đến đây, giữa tiếng chuông chùa ngân vang và làn gió biển dịu nhẹ, du khách có thể tìm thấy một khoảng lặng – đủ để lắng nghe chính mình và cảm nhận sâu sắc hơn vẻ đẹp văn hóa của vùng biển xứ Thanh.

Nhà Linh – khoảng lặng an yên trong hành trình về Lạch Trường

Rời không gian thanh tịnh của Chùa Bụt, du khách chỉ cần bước thêm vài bước chân là đến với Nhà Linh Lạch Trường – một điểm dừng nhỏ nhưng giàu chiều sâu cảm xúc trong quần thể văn hóa, du lịch tâm linh Hòn Bò – Lạch Trường.

Tọa lạc phía bên trái chùa, Nhà Linh không phô trương về quy mô, nhưng lại gây ấn tượng bởi sự hài hòa, trang nghiêm và tĩnh tại. Đây là không gian dành cho những nghi lễ cầu siêu, cầu an, tưởng niệm – nơi thể hiện rõ nét đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, một giá trị bền vững trong đời sống tinh thần của người Việt, đặc biệt là cư dân vùng biển.

Bước vào bên trong, điểm nhấn trung tâm là tượng Địa Tạng Vương Bồ Tát – vị Bồ Tát gắn với hạnh nguyện cứu độ chúng sinh nơi cõi u minh. Hình tượng Ngài không chỉ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, mà còn như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng về lòng từ bi, sự kiên định và hướng thiện trong mỗi con người.

Không gian nơi đây mang một vẻ trầm mặc rất riêng – không quá tĩnh lặng đến xa cách, mà đủ gần gũi để bất cứ ai cũng có thể dừng chân, thắp nén hương, gửi gắm một lời cầu nguyện. Trong tiếng gió biển thoảng qua, giữa nhịp sống hối hả của hành trình du lịch, Nhà Linh Lạch Trường trở thành nơi để lòng người lắng lại.

Đến với Nhà Linh, du khách không chỉ tham quan một công trình kiến trúc, mà còn chạm đến một chiều sâu văn hóa – nơi quá khứ, hiện tại và niềm tin giao hòa trong không gian tĩnh tại, an yên.

Phủ Mẫu Hòn Bò – nơi hội tụ niềm tin của cư dân biển

Trong hành trình khám phá quần thể văn hóa – tâm linh Lạch Trường, Phủ Mẫu Hòn Bò là điểm dừng chân mang đậm màu sắc tín ngưỡng dân gian, nơi du khách có thể cảm nhận rõ nét đời sống tâm linh phong phú của cư dân vùng biển.

Tựa mình bên dãy Linh Trường, hòa quyện giữa thế núi và hướng biển, Phủ được xây dựng trang nghiêm với hai không gian chính: Tiền đường và Hậu cung. Không cầu kỳ, phô trương, nhưng từng đường nét kiến trúc đều toát lên vẻ hài hòa, tĩnh tại – như chính tinh thần của tín ngưỡng thờ Mẫu trong văn hóa Việt.

Trung tâm của Phủ là Hậu cung – nơi tôn thờ Bảo Anh Phu nhân. Theo truyền thuyết, bà là con gái vua Lê Thánh Tông, người nổi tiếng đoan trang, đức hạnh. Trong một lần theo chồng là Tĩnh Quận Công ra trận đánh Chiêm Thành (năm 1470), bà lâm bệnh và qua đời tại cửa biển Lạch Trường.

Từ đó, trong tâm thức người dân, bà không chỉ là một nhân vật lịch sử mà còn hóa thân thành vị nữ thần che chở cho ngư dân. Những chuyến ra khơi đối mặt với sóng gió, người dân vẫn thành tâm cầu khấn, tin rằng bà phù trợ để “tai qua nạn khỏi, thuận buồm xuôi gió”.

Ghi nhận công đức và sự linh ứng ấy, dưới triều Lê Cảnh Hưng, bà được sắc phong danh hiệu cao quý – một minh chứng cho vị trí đặc biệt của bà trong đời sống tâm linh cộng đồng.

Không gian Tiền đường của Phủ mở rộng hơn, là nơi đặt ban công đồng thờ Mẫu nghi thiên hạ, Chúa Thượng Ngàn và Đức Thánh Trần – những biểu tượng tiêu biểu của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Sự hiện diện của các vị thánh, mẫu nơi đây tạo nên một không gian giao thoa độc đáo giữa tín ngưỡng thờ Mẫu và truyền thống tôn vinh các bậc anh hùng dân tộc.

Ngày nay, Phủ Mẫu Hòn Bò không chỉ là nơi gửi gắm niềm tin của người dân địa phương, mà còn là điểm dừng chân đầy ý nghĩa đối với du khách.

Đến đây, giữa tiếng sóng biển rì rào và làn gió mặn mòi, mỗi người như cảm nhận rõ hơn một điều: tín ngưỡng không chỉ là niềm tin, mà còn là sợi dây gắn kết con người với biển cả, với cội nguồn và với chính mình.

Đền thờ Tô Hiến Thành (Đền Bò) – điểm tựa tâm linh của người đi biển

Dưới chân Núi Hòn Bò, giữa không gian khoáng đạt của cửa biển Lạch Trường, Đền thờ Tô Hiến Thành – hay còn gọi thân thuộc là Đền Bò – hiện lên như một điểm tựa tinh thần bền vững của cư dân vùng biển.

Ngôi đền có lịch sử lâu đời, từng nhiều lần bị bão tố, thiên tai làm hư hỏng do nằm sát cửa biển. Trải qua thời gian, bằng sự trân trọng đối với giá trị truyền thống, Nhân dân địa phương đã nhiều lần tu bổ, và đến năm 2018, công trình được quy hoạch, tôn tạo đồng bộ trong quần thể du lịch tâm linh Hòn Bò – Lạch Trường. Hệ thống bờ kè kiên cố cùng khuôn viên khang trang hôm nay không chỉ bảo vệ di tích, mà còn tạo nên một không gian văn hóa bền vững giữa biển trời.

Đền thờ phụng Tô Hiến Thành (1102–1179) – một trong những danh thần tiêu biểu của Nhà Lý, người nổi tiếng thanh liêm, chính trực và tận trung với quốc gia. Ông từng phò tá hai triều vua, có nhiều đóng góp quan trọng trong việc ổn định triều chính, phát triển văn hóa và bảo vệ đất nước. Nhân cách lớn và tinh thần trung nghĩa của ông khiến hậu thế kính trọng, được nhiều địa phương lập đền thờ phụng.

Tại Hoằng Hóa, theo truyền tụng dân gian, trong quá trình tuần tra, quản lý và khai khẩn vùng ven biển, ông từng dừng chân tại khu vực này. Ghi nhớ công lao ấy, Nhân dân đã lập đền thờ, tôn ông như một vị phúc thần che chở cho cuộc sống của cư dân biển.

Ngày nay, Đền thờ Tô Hiến Thành không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, mà còn gắn bó mật thiết với đời sống ngư dân. Trước mỗi chuyến ra khơi, nhiều người dân vẫn đến dâng hương, cầu mong mưa thuận gió hòa, biển yên sóng lặng.

Bộ xương cá voi  được trưng bày tại tầng 1.

Đặc biệt, đền còn gắn với tín ngưỡng thờ cá Ông – vị thần Nam Hải trong tâm thức cư dân vùng biển. Khi cá voi dạt vào bờ, người dân tổ chức an táng trang trọng, sau đó cải táng và đưa vào thờ phụng. Hằng năm, Lễ Cầu Ngư vào tháng 2 âm lịch được tổ chức trang nghiêm, vừa thể hiện lòng biết ơn biển cả, vừa gửi gắm ước vọng về một mùa biển no đủ, bình an.

 Đến với Đền Bò, giữa tiếng sóng rì rào và gió biển mặn mòi, du khách không chỉ tham quan một di tích, mà còn cảm nhận được chiều sâu văn hóa – nơi niềm tin, lịch sử và đời sống hòa quyện, tạo nên bản sắc riêng của vùng biển Lạch Trường.

Núi Hòn Bò – bãi đá Râu Rồng: tuyệt tác thiên nhiên nơi cửa biển Lạch Trường

Trong hành trình khám phá Lạch Trường, nếu những công trình tâm linh mang đến chiều sâu văn hóa, thì Núi Hòn Bò và bãi đá Râu Rồng lại mở ra một không gian thiên nhiên kỳ thú – nơi vẻ đẹp hoang sơ hòa quyện cùng những câu chuyện huyền thoại của vùng biển xứ Thanh.

Nằm ở tả ngạn cửa biển, Hòn Bò hiện lên như một gò đá lớn vươn mình ra đại dương. Từ trên cao nhìn xuống, cả dãy Linh Trường uốn lượn như một con rồng đang vươn ra biển lớn, trong đó Hòn Bò được ví như phần đầu rồng – hướng thẳng ra khơi xa. Những phiến đá xếp chồng tự nhiên, đủ hình dáng, lấp lánh dưới nắng, được người dân ví như “râu rồng”, tạo nên tên gọi bãi đá Râu Rồng đầy hình tượng và giàu ý nghĩa.

Thế nhưng, ở một góc nhìn gần gũi hơn, tách khỏi dáng hình “rồng thiêng”, Hòn Bò lại giống như một chú bò lớn đang hướng ra biển. Chính sự giao thoa giữa hình tượng linh thiêng và dáng vẻ dân dã ấy đã làm nên một cái tên vừa mộc mạc, vừa gợi nhiều liên tưởng – Hòn Bò.

Vùng đất này còn nhuốm màu huyền thoại khi gắn với câu “sấm” của Nguyễn Bỉnh Khiêm:
“Bao giờ cho Nẹ nằm đồng
Bò con gặm cỏ thì Ông mới về”

Câu nói như một lớp trầm tích văn hóa, vừa gợi mở về biến thiên của tự nhiên, vừa khiến không gian nơi đây thêm phần huyền bí, sâu lắng.

Không chỉ đẹp về hình thế, Hòn Bò còn ẩn chứa những khối đá thạch anh trắng – theo quan niệm dân gian, mang nguồn năng lượng tích cực, giúp con người cảm nhận sự thư thái, an yên khi đặt chân tới.

Ngày nay, bãi đá Râu Rồng trở thành điểm dừng chân hấp dẫn đối với du khách. Những phiến đá nhấp nhô giữa làn sóng, phản chiếu ánh sáng lấp lánh, tạo nên một bức tranh thiên nhiên sống động. Nối liền hai bãi đá là cầu Thạch Bích – một điểm nhấn duyên dáng giữa biển trời. Khi thủy triều dâng, sóng vỗ tung bọt trắng xóa, tràn qua ghềnh đá, tạo nên khung cảnh vừa hùng vĩ, vừa nên thơ.

Đến với Núi Hòn Bò – bãi đá Râu Rồng, du khách không chỉ chiêm ngưỡng một thắng cảnh độc đáo, mà còn được chạm vào những lớp trầm tích văn hóa – nơi thiên nhiên, lịch sử và huyền thoại cùng hòa quyện, tạo nên một dấu ấn rất riêng của Lạch Trường./.

Tuyết Mai &Công chức phòng Văn hóa- Xã hội